Hoe cover je lokale verkiezingen? Over welke onderwerpen leg je politici het vuur aan de schenen? En hoe onderhoud je als omroep de relatie met de gemeente? In het tweede NLPO-webinar over de gemeenteraadsverkiezingen 2026 komen twee ‘ervaringsdeskundigen’ aan het woord: Laurens van Voorst, gemeenteraadslid in Meierijstad namens de partij HART, en Ernst Bergboer, journalist bij 1Twente.

Wat vinden Ernst en Laurens eigenlijk van de verkiezingstijd en -strijd? Ernst definieert het coveren van de lokale verkiezingen als een ‘monsterklus, mede door de kleine bezetting die we hebben’. “Maar”, zegt hij, “aan het eind overheerst tevredenheid, dat het toch maar weer gelukt is.” Laurens geeft toe dat hij als een berg tegen de campagne opziet. “Als politicus heb je twee taken: vier jaar lang proberen de goede dingen te doen én in enkele weken reclame voor jezelf maken om zetels te winnen. Die twee hebben weinig met elkaar te maken. Ik ben toch meer van de inhoud.”

Welke onderwerpen zijn belangrijk? Vraag het de bewoners!
Lokale verkiezingen worden soms wat overschaduwd door landelijke topics. Maar wat vinden inwoners van de wijk, stad of streek nu zélf belangrijk? “Bij 1Twente vragen we het de mensen zelf”, legt Ernst uit. “Samen met onderzoeksbureau Kennispunt Twente houden we twee enquêtes onder de bevolking. In de eerste ronde vragen we de mensen van zestien jaar en ouder wat ze vinden van hun omgeving. Daaruit komt bijvoorbeeld dat er problemen zijn met afvalscheiding. In de tweede ronde diepen we de thema’s uit: wat is er dan precies aan de hand met dat afval? En wat vindt u van het beleid van de afgelopen vier jaar? De enquêtes geven input voor de politieke debatten en soms voor journalistiek onderzoek.”

Laurens vindt dit een goed idee, maar: “We moeten wel oppassen voor de waan van de dag. Veertig tot vijftig procent van het gemeentebudget gaat naar het sociale domein. Dit komt in de journalistiek veel minder aan bod, behalve als er iets misgaat. Ik zou willen dat het, juist in de aanloop naar de verkiezingen, dáár wat meer over zou gaan. Bijvoorbeeld over de bezuinigingen waarmee de gemeenten de komende jaren worden geconfronteerd. Mogelijk komen daarmee voorzieningen onder druk, zoals de jeugdhulp. Dit haal je minder snel op met een enquête, maar zou een verkiezingsthema moeten zijn.” Hoe weet een politieke partij dan wat de samenleving belangrijk vindt? Laurens: “We zijn diepgeworteld in de wijken en alert op signalen. Als ik een ‘boze brief’ krijg, ga ik altijd in gesprek met de schrijver.” 

Relatie omroep-gemeente: controle en vertrouwen
Werken gemeente en omroep samen bij het benaderen van bewoners, vraagt presentator Ruben van Twillert zich af. Laurens heeft een poëtisch antwoord in huis: “De lokale omroep is voor mij de loopplank om van het politieke schip naar het vasteland te komen, waar de samenleving zich bevindt. Zij hebben het brede bereik dat wij missen.” Ernst repliceert: “Ik deel dit, maar het gaat ons ook om de controle van de macht. Als een besluit niet zinnig is, melden wij dit ook.” Hoe je weet wat belangrijk is? “Journalistiek is een vak”, zegt Ernst. “Je moet nieuwsgierig zijn, wíllen snappen hoe de hazen lopen en het gewoon léuk vinden. Investeer in je relatie, bijvoorbeeld door na de raadsvergaderingen samen met de politicus een biertje te drinken en na te praten.”

Geeft dit geen spanningsveld? Ernst: “Ethiek is cruciaal. Ook iemand die ik graag mag, kan ik journalistiek de oren wassen na een slecht optreden in de raad. Er moet vertrouwen zijn, maar ook enige distantie.” Laurens beaamt dit: “De meeste raadsleden kunnen het onderscheid tussen privé en professioneel wel maken. En ik weiger nooit een journalist te woord te staan. Democratie staat of valt bij vrije pers.” Een bezoeker van het webinar meldt dat journalisten zich soms voor het karretje van politici laten spannen. Bijvoorbeeld door ‘als een soort doorgeefluik’ een vraag te stellen aan een raadslid van een andere partij. “Dat kan natuurlijk absoluut niet”, zegt hij.

De tekst gaat na de video verder.

Gemeenteraadsverkiezingen bij 1Twente
Ruben ziet de laatste tijd veel human interest in de campagne. “Bij 1Twente gaat de inhoud gaat boven de verpakking”, zegt Ernst. “Ik heb weinig met infotainment. Wel kijken we naar de mens achter de politicus. Wat drijft hem of haar, heeft hij of zij oprecht hart voor de stad?” Daarbij geven we elke partij zoveel mogelijk hetzelfde platform.” Wat doet 1Twente naast de enquêtes over verkiezingsthema’s? Ernst: “In ons programma Vragenvuur zetten we alle lijsttrekkers individueel voor de camera om specifieke vragen te beantwoorden. Hierbij blikken we ook terug op de afgelopen vier jaar. Daarnaast koppelen we lijsttrekkers aan elkaar om per tweetal te debatteren, zijn er grotere debatten en natuurlijk de verkiezingsavond met reporters in de diverse steden. Ondanks de kleine capaciteit proberen we een ruim programma te maken.”

Laurens zou graag meer geld zien voor de lokale omroep. “Maar deze investering concurreert helaas met veel andere belangrijke maatregelen”, aldus het raadslid uit Meijerijstad. Terugkerend naar het thema van dit webinar – de te bespreken onderwerpen – heeft Laurens nog een laatste tip voor de omroepen: “Ga eerst met elkaar in gesprek over de vraag: wat staat er de komende jaren op het spel? Vraag jezelf vervolgens af: als ík een verkiezingsprogramma moest opstellen, wat zou ik erinzetten? Dát zijn de onderwerpen waarop je de politici zou moeten bevragen!”